„Vaskrsao“ Njegoš u 14 crkava

Podelite:

Dok velikog pesnika u Crnoj Gori i BiH osporavaju, kapele kao ona na Lovćenu niču na sve strane

DOK najvećeg pesnika slovenskog juga razapinju u Crnoj Gori, izgone ga iz čitanki, „tiskaju“ mu „Gorski vijenac“ latinicom, i to na sto sedamdesetu godišnjicu otkako je Vukovom ortografijom prvi put štampan u Beču, Njegoš je sve veći. I nedodirljiv, naročito za zle i neuke. A koliko je genije živ i na nebu i na zemlji, potvrđuju hramovi, podignuti poslednjih godina, po uzoru na razrušenu kapelu na Lovćenu, koju je on posvetio svom stricu Svetom Petru Cetinjskom.

Ukupno ih je sagrađeno (ili je u završnoj fazi) 14 crkava – replika zavetne crkve Petra Drugog Petrovića koju su komunisti porušili da bi nepravili mesto „faraonskom“ mauzoleju na vrhu opevane planine. Deset tih hramova je sagrađeno u Crnoj Gori, a po dva u Srbiji i Republici Srpskoj.

– To se događa kao u ono doba kada su crkve letele. Za sada ih ima petnaestak, više nego vlašića. Kao da se rađaju iz svakog kamena oburvanog sa Lovćena. Kao da su se četiri domaća sveca, čijim likovima je bila ukrašena, razleteli na sve četiri strane i ustali da je brane – kazao je Matija Bećković, prilikom osveštavanja Njegoševe crkve uz Saborni hram na Topolici, u Baru, proteklog meseca.

Publicista Jovan Markuš, u knjizi o Lovćenskom Tajnovidcu, koju je upravo izdala „Svetigora“, podseća na reči velikog pesnika Bećkovića da je „kao i Sveti Sava i Njegoš veći i značajniji danas nego što je ikada bio. I jedino je manji od sebe sama, onog koji će tek biti“. Otuda se i roje crkv-kapele na srpskim prostorima.

Među hramovima koji su građeni po uzoru na Njegoševu kapelu, jesu crkve Svetog Petra Cetinjskog u Prčanju, Svetog Apostola Luke u manastiru Kosijerevo, Preobraženja Gospodnjeg na Ključkom Tavoru kod Kolašina, Crkva posvećena Trećem obretanju glave Svetog Jovana Krstitelja u Dolima, u Pivi, Svetog Jovana Krstitelja u Višnjića Dolu, Svetog Velikomučenika Georgija u Đordsjevom Dolu na Sinjajevini… Tu su i crkva posvećena Saboru Svetog Arhangela Gavrila u mestu Seoce kod Andrijevice, Crkva posvećena Ognjenoj Mariji u mestu Okladi kod Bijelog Polja, Crkva posvećena Svetoj Petki u mestu Ostrelj kod Bijelog Polja, Crkva Svetih Velikomučenika Georgija i Dimitrija na Bagdali u Kruševcu, Crkva Bogorodice Trojeručice u manastiru Bogoštica kod Krupnja, Crkva Prepodobne mučenice Paraskeve (Trnove Petke) na Đurđev gradu u Zvorniku i Crkva Silaska Svetog Duha na Apostole na Krstima u selu Petrovići – Gornji Brainci kod Šehovića.

OBRAZ CRNE GORE
PRILIKOM osveštavanja crkve Lovćenskog Tajnovidca u Baru, mitropolit Amfilohije nagradio je Njegoševim odlikovanjem Ćazima Mahmutovića iz Pariza. Ćazim je sin pokojnog Isa Mahmutovića, koji je jedini od radnika te 1972. odbio da ruši lovćensku kapelu Svetog Petra Cetinjskog i zbog toga je izgubio posao.

– Tim potezom Iso je sačuvao obraz Crne Gore – rekao je mitropolit Amfilohije.

Prva replika kapele na Lovćenu, koja je odlukom tadašnjih crnogorskih i jugoslovenskih vlasti, porušena 1972. sagrađena je neposredno nakon tog događaja, u Prčanju, u Boki Kotorskoj. Posvećena je baš kao i ona koja je nestala s vrha Lovćena, Svetom Petru Cetinjskom. Kamen temeljac položio je i temelje osveštao tadašnji mitropolit crnogorsko-primorski Danilo Dajković, jedan od žestokih protivnika obezglavljivanja Lovćena. Bilo je to 3. decembra 1972, a već na Vaskrs 1975. u crkvi je služena prva služba Božija.

Ostalo je zapisano da je sadašnji mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, koji je, kako je primetio poeta Bećković, „napravio kuće za sve ljude kakve Crna Gora nikada nije videla, poput sabornih hramova u Podgorici i Baru“, 2014. godine, prilikom postavljanja zlatnog krsta na zvoniku hrama u Prčanju rekao:

– Potvrđuje se da je sve što se gradi na veri, istini Božijoj neuništivo: srušeni hram sa Lovćena je, evo, sleteo u Prčanj. I ne samo u Prčanju, nego, evo već deveti hram lovćenski gradi se u Kruševcu cara Lazara i nadamo se da će i on uskoro biti osveštan. I drugi hramovi do Romanije, do manastira Kosijereva i do Pive, tamo gde je poklano u toku rata više od 600 žena i dece, eno i tamo je lovćenska crkva sletela. Eno i na 2.000 metara nadmorske visine, na Tavorskom ključu, naš otac Joil podigao je crkvu. Na mestu višem čak i od Lovćena – govorio je mitropolit Amfilohije.

Crkve-replike lovćenske kapele uglavnom su završene uz donacije vernika, a kako je nedavno u Baru primetio Matija Bećković u „duhovnom životu besudne zemlje varvarskijeg čina nije bilo od rušenja crkve na Lovćenu“.

ZVONO NA PRČANJU

KAKO navodi Jovan Markuš, 18. jula 1976. zazvonilo je prvo srpsko pravoslavno zvono na Prčanju, pozdravljajući patrijarha srpskog Germana i mitropolita crnogorsko-primorskog Danila. Hram je osveštan na desetu godišnjicu rušenja kapele lovćenske 1. avgusta 1982.

Novosti

Podelite:

Ostavite komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here